Hợp lý hóa công việc, hợp lý hóa thao tác – phần 1

IGIỚI THIỆU

Nghiên cứu công việc (work study) là một công cụ quản lý được sử dụng trong việc khảo sát hoạt động sản xuất của con người một cách hệ thống, nhằm tìm ra những nhân tố có ảnh hưởng không tốt đến quá trình hoạt động sản xuất, loại bỏ những thao tác, máy móc, thiết bị không cần thiết hoặc cải thiện chúng cho phù hợp nhằm mục đích nâng cao năng suất và giảm bớt hoạt động  không cần thiết của con người  đồng thời với việc giảm sức lao động trong quá trình sản xuất.

Nghiên cứu  công việc gồm hai thành phần chính:
 

– Nghiên cứu phương pháp sản xuất: Là quá trình ghi nhận và khảo sát có hệ thống các phương pháp làm việc hiện tại, từ đó phân tích và cải thiện thông qua việc cải tiến hoặc thay đổi Máy móc, Thiết bị, Thao tác, Điều kiện làm việc, Công cụ giúp  công nhân thực hiện hoạt động sản xuất  dễ dàng hơn, thuận lợi hơn do đó năng suất tăng đồng thời  giảm sự mệt mỏi, sức lực và chi phí.

– Đo lường công việc : Là áp dụng các phương pháp, kỹ thuật đo lường để thiết lập một hệ thống  thời gian chuẩn cho một công việc cụ thể. Với thời gian chuẩn đó, công nhân có đủ khả năng hoàn thành một công việc đã được xác định của quá trình sản xuất nhằm giúp ích trong quá trình xác định năng suất .

Qua hai định nghĩa trên ta thấy Nghiên Cứu Phương Pháp Sản Xuất và Đo Lường Công Việc liên quan mật thiết đến nhau, tuy nhiên, chúng có mục đích và sử dụng những phương pháp khác nhau.

Nghiên cứu phương pháp sản xuất tập chung vào việc làm giảm, hoặc  cải thiện  nội dung công việc hay  quá trình sản xuất, nhằm cải tiến thiết bị, công cụ, điều kiện làm việc hay phương pháp sản xuất sao cho công nhân có khả năng sản xuất ra một số lượng sản phẩm lớn nhất trên một đơn vị thời gian.

Đo lường công việc kiểm soát nhằm giảm lượng thời gian vô ích và thiết lập một bảng thời gian chuẩn cho quá trình sản xuất.

Nâng cao năng suất lao động là điều mà bất cứ doanh nghiệp nào cũng đều mong muốn. Do đó ứng dụng của nghiên cứu công việc trong thực tế rất lớn.

I.1 Nghiên cứu phương pháp sản xuất.

 

Nghiên cứu phương pháp sản xuất có mục đích chính là loại bỏ những thao tác không cần thiết hoặc cải thiện thiết bị, công cụ, quy trình sản xuất nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, giảm bớt chi phí lao động và sức lực của công nhân.  Để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm có thể ứng dụng công nghệ mới, hiện đại, cải tiến máy móc và thiết bị. Tuy nhiên những phương pháp trên đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn và chi phí đào tạo nhân lực cao. Ngược lại, nghiên cứu phương pháp sản xuất không đòi hỏi đầu tư lớn nhưng mang hiệu quả đáng kể do đó được ứng dụng rộng rãi trong hầu hết các lĩnh vực sản xuất công nghiệp.

a.    Đối tượng của nghiên cứu phương pháp sản xuất.

– Hợp lý hoá quy trình sản xuất bằng cải tiến cách bố trí phân xưởng và sự di chuyển vật liệu.

– Phương pháp làm việc của công nhân:

– Máy móc, Công cụ và Thiết bị: giảm tới mức thấp nhất tai nạn và bệnh nghề nghiệp.

– Cải tiến  nơi làm việc hợp lý.

– Môi trường làm việc :

b.    Trình tự thực hiện nghiên cứu phương pháp sản xuất

1. Lựa chọn  công việc ( Select) để nghiên cứu: liên quan đến việc:

– Sử dụng máy móc mới và mở rộng sản xuất;

– Sản xuất sản phẩm mới hoặc cần phương pháp mới;

– Sản phẩm có chi phí cao và lợi nhuận thấp;

– Sản phẩm không có khả năng cạnh tranh;

– Quá trình  sản xuất khó khăn;

– và một số trường hợp khác.

2. Ghi nhận những yếu tố tác động ( Record) liên quan đến  công việc hay quá trình sản xuất bằng cách sử dụng các kỹ thuật ghi nhận hợp lý nhất.

3. Phân tích, xử lý dữ liệu ghi nhận (examine) liên quan đến:

– Mục đích công việc;

 Nơi thực hiện công việc;

– Trình tự thực hiện công việc;

– Người thực hiện công việc;

– Thiết bị sử dụng cho việc  thực hiện công việc.

4. Phát triển, cải tiến công việc được lựa chọn (develop) theo hướng: Tiết kiệm thao tác, Thiết kế nơi làm việc, Thiết kế công cụ, thiết bị, Cải thiện môi trường làm việc v. v..

5. Xác lập phương pháp mới (define)

6. Thực hiện, ứng dụng phương pháp mới (install)

7. Duy trì (maintain) 

I.2  Ảnh hưởng của phương pháp sản xuất đến năng suất và sức khoẻ người lao động

a.    Ảnh hưởng của phương pháp sản xuất tới năng suất.

– Bố trí phân xưởng và di chuyển vật liệu: ảnh hưởng rất lớn đến năng suất lao động vì giảm sự di chuyển không cần thiết của công nhân, giảm thời gian trong quá trình di chuyển vật liệu và giảm lãng phí lao động.

– Phương pháp làm việc của công nhân: Thao tác thực hiện công việc không đúng, chu trình thực hiện công việc không hợp lý là sẽ kéo dài thời gian thực hiện công việc, vượt thời gian định mức và dẫn đến giảm năng suất.

– Thiết bị, công cụ, máy móc: Để tăng năng suất toàn diện thì máy móc, thiết bị luôn vận hành hết năng suất, đòi hỏi người vận hành phải nắm rõ nguyên tắc hoạt động của máy, bảo dưỡng máy đúng thời hạn sao cho thời gian ngừng máy và thời gian khởi động máy là nhỏ nhất v.v..;

– Điều kiện làm việc: cũng tác động đến việc tăng hay giảm năng suất. Nhiều công ty đã đưa ra các tiêu chuẩn về vệ sinh, an toàn lao động tại các phân xưởng. Điển hình là tiêu chuẩn  5S của các nhà nghiên cứu sản xuất Nhật Bản. Ngày nay nó được ứng dụng khá phổ biến ở nhiều nước trên thế giới .

b.    Ảnh hưởng của phương pháp sản xuất tới sức khoẻ con người

– Điều kiện làm việc: ánh sáng, bức xạ, độ ẩm,…

 

– Máy móc, thiết bị: gây tiếng ồn

– Phương pháp làm việc, Tư thế làm việc

(Còn tiếp)

Nguyễn Minh Hà

*

*

Top