CHI PHÍ CHU KỲ SỐNG

 1.   Chu kỳ sống

          Nhờ bảo trì mà máy móc hoạt động tốt hơn và có tuổi thọ kéo dài hơn. Nếu có kinh nghiệm và kiến thức về bảo trì thì có thể mua thiết bị với chất lượng cao và giá thành hợp lý trong các dự án đầu tư máy móc thiết bị. Thiết bị chất lượng cao sẽ cho độ tin cậy, năng suất, hiệu suất cao với thời gian sử dụng dài nhất.

          Chu kỳ sống của thiết bị thường gồm sáu giai đoạn:

          a- Ý tưởng: đây là giai đoạn mà ý tưởng của dự án được đưa ra. Trong thực tế  chưa có điều gì được thực hiện trong dự án này.

          b- Yêu cầu kỹ thuật: đây là giai đoạn mà mọi thứ có từ giai đoạn ý tưởng được ghi lên giấy để mô tả các đặc tính kỹ thuật.

          c- Thiết kế: đây là giai đoạn thiết bị được thiết kế phù hợp với các đặc tính kỹ thuật. Tất cả các bản vẽ chi tiết, các bản vẽ lắp và các bản vẽ thiết kế  được hình thành trong giai đoạn này.

          d- Chế tạo: phù hợp với các đặc tính  kỹ thuật  và bản thiết kế. Tiếp theo là giai đoạn chọn mua. Điều quan trọng là xem xét chất lượng thiết bị từ quan điểm bảo trì. Thiết bị cần có giá rẻ nhưng đòi hỏi quan trọng hơn là về khả năng bảo trì. Có thể mua thiết bị với giá đắt hơn nhưng phải thỏa mãn các yêu cầu tối thiểu về bảo trì. Từ đó hình thành khái niệm chi phí chu kỳ sống, bao gồm giá mua cộng với các chi phí phát sinh gắn liền suốt thời gian tồn tại của thiết bị.

          e- Vận hành: đây là giai đoạn của người sử dụng. Thiết bị được sử dụng và bảo trì cho đến hết tuổi thọ của nó. Tuổi thọ có thể là tuổi thọ kỹ thuật hay là tuổi thọ kinh tế. Khi hết thời hạn sử dụng về mặt kỹ thuật thì thiết bị sẽ hư hỏng và không thể tiếp tục sử dụng  được nữa. Khi đến hết thời hạn sử dụng về mặt kinh tế thì thiết bị vẫn có thể hoạt động được nhưng cần được thay thế vì không mang lại hiệu quả kinh tế.

          f- Ngừng hoạt động: đây là giai đoạn mà thiết bị không còn hoạt động được nữa. Có hai trường hợp xảy ra

          – Thiết bị sẽ bị loại bỏ

          – Thiết bị được phục hồi lại.

          Trong quá trình mua, thiết bị có thể được mua với giá thấp nhưng khi đó có nhiều khả năng sẽ phát sinh nhiều vấn đề về vận hành và bảo trì trong quá trình sử dụng.

Hình 1:  Sơ đồ các giai đoạn trong chu kỳ sống của thiết bị

          Nhiều yếu tố bảo trì cần được xem xét trước khi quyết định mua một thiết bị. Trong quá trình mua, thiết bị có thể được mua với giá thấp. Tuy nhiên, sẽ không đảm bảo về chất lượng và tiêu chuẩn yêu cầu. Cho nên người mua và người lập dự án phải có kiến thức và kinh nghiệm bảo trì vì có như vậy, thiết bị mua về mới đảm bảo đúng yêu cầu.

          Người lập dự án nếu không hiểu biết và không có kinh nghiệm về bảo trì  khi lập dự án sẽ phân phối chi phí cho bảo trì thấp, do đó sẽ gây khó khăn cho các nhân viên bảo trì trong quá trình mua thiết bị. Kinh nghiệm và các nhu cầu bảo trì nên được kết hợp với việc mua thiết bị. Nhiều công ty đạt lợi nhuận cao từ việc áp dụng kiến thức và kinh nghiệm bảo trì đã tích lũy của họ và sử dụng chúng ngay từ giai đoạn đầu tiên trong dự án.

          Sự thiết kế và sửa đổi sẽ được thực hiện liên tục trong suốt tất cả các giai đoạn của dự án. Nếu các yếu tố bảo trì được xem xét, các thiết kế và các sự thay đổi cần thiết được thực hiện ngay từ  giai đoạn một thì chi phí để thực hiện thiết kế mới hoặc sửa đổi sẽ thấp. Nếu các yếu tố bảo trì không được xem xét tính toán cho tới khi thiết bị được đưa vào hoạt động thì lúc này chi phí cho việc sửa đổi hoặc thiết kế lại sẽ tăng gấp ngàn lần để thực hiện nó.

          Chi phí để thực hiện một thay đổi nào đó sẽ được phân bố như sau:

GIAI ĐOẠN

CHI PHÍ

1

Không đáng kể

2

Cao hơn 1 lần

3

Cao hơn 10 lần

4

Cao hơn 100 lần

5

Cao hơn 1.000 lần

 

 

          Nếu các yếu tố bảo trì được quan tâm hoặc thực hiện sớm thì chi phí bảo trì sẽ thấp.Trong nhiều trường hợp, có thể gặp những thiết bị giá rẻ nhưng sẽ phát sinh nhiều vấn đề hơn và làm cho các chi phí cao hơn, vì vậy sẽ tốn kém hơn thiết bị giá đắt. Để tránh mua lầm thiết bị, người ta sử dụng khái niệm chi phí chu kỳ sống để mua thiết bị mới hoặc phụ tùng thay thế cho công ty.

2.   Chi phí chu kỳ sống (LCC)

          Thông thường mua sản phẩm (công nghệ hoặc thiết bị) là sự giao dịch giữa khách hàng và người bán. Một sản phẩm tốt là một sản phẩm thoả mãn được mọi nhu cầu của khách hàng.

          Thời gian mua thiết bị là một quá trình rất dài. Nó bắt đầu đi từ những ý tưởng cho đến khi  hệ thống thiết bị được chế tạo hoàn chỉnh và được đưa vào vận hành. Thời gian có thể khác nhau tùy theo độ phức tạp của sản phẩm. Trong thời gian mua thiết bị, khách hàng cần giám sát và kiểm tra người bán để có thể mua được sản phẩm tốt nhất với tổng chi phí hợp lý dựa trên tuổi thọ của sản phẩm.

            Chi phí chu kỳ sống được định nghĩa là toàn bộ các loại chi phí mà khách hàng (người mua, người sử dụng) phải trả trong thời gian sử dụng  sản phẩm.

          Chi phí chu kỳ sống bao gồm chi phí đầu tư ban đầu, chi phí vận hành, chi phí bảo trì, chi phí thanh lý và một số chi phí khác.

          Các lý do dùng LCC

          Nhà cung cấp nào cũng đều mong muốn thỏa mãn các nhu cầu của khách hàng với tổng chi phí  thấp nhất có thể được trong suốt  thời gian sử dụng sản phẩm.

          LCC được dùng để

          – So sánh lựa chọn các sản phẩm

          – Cải tiến chất lượng sản phẩm

          – Tái cấu trúc các tổ chức bảo trì cho phù hợp

          – So sánh các dự án đang cạnh tranh

          – Chuẩn bị kế hoạch và ngân sách bảo trì dài hạn

          – Kiểm tra các dự án đang thực hiện

          – Quyết định thay thế thiết bị.

          Đường cong dạng bồn tắm

Đường cong dạng bồn tắm mô tả chi phí của thiết bị trong suốt chu kỳ sống của nó (từ lúc bắt đầu vận hành đến khi thanh lý). Ở đầu giai đoạn vận hành, chi phí tương đối cao bởi các hoạt động chạy rà. Sau đó thì chi phí giảm xuống và ổn định. Trước khi thiết bị đến thời điểm loại bỏ thì chi phí lại gia tăng do các chi phí phát sinh khi sắp đến hết hạn sử dụng. Mức của đường nằm ngang trong biểu đồ dạng bồn tắm phụ thuộc rất lớn vào sự thành công của quá trình mua thiết bị. Thiết bị chất lượng thấp thì mức chi phí cao và ngược lại.

Hình 2:  Đường cong dạng bồn tắm

3.  Lợi nhuận chu kỳ sống

          Khi mua thiết bị mới, điều cần thiết là quan tâm đến cả tổng chi phí chu kỳ sống lẫn tổng thu nhập chu kỳ sống. Tuy nhiên, điều quan tâm cơ bản không phải là chi phí chu kỳ sống hay thu nhập chu kỳ sống mà là khoảng giữa chúng, tức là lợi nhuận chu kỳ sống.

          Hình 3 minh họa các khái niệm về thu nhập chu kỳ sống, chi phí chu kỳ sống và lợi nhuận chu kỳ sống. Nếu muốn thiết bị được bảo trì dễ dàng và đạt chỉ số khả năng sẵn sàng cao thì có thể phải mua với giá đắt. Tuy nhiên, trong thời gian hao mòn của thiết bị, nếu chưa tìm được những thiết bị cùng loại có chất lượng tốt hơn thì chưa cần thiết phải thay mới thiết bị sớm. Bởi vì khi thay thế thiết bị chất lượng kém hơn lúc đầu sẽ phát sinh thêm chi phí vận hành và chi phí bảo trì cho thời gian sống của thiết bị sẽ cao hơn.

Hình 3: Lợi nhuận chu kỳ sống

                                                                                                              Phạm Ngọc Tuấn – Hoàng Trần Trung Tín

*

*

Top