Các nguyên tắc DFR – Nguyên tắc khả năng điều chỉnh

Điều chỉnh là quá trình tiến hành đối với các cụm, máy để các thông số của chúng đạt được giá trị mong muốn hoặc nằm trong phạm vi đề ra. Khi lắp ráp các chi tiết thành cụm, lắp ráp các cụm thành máy; lắp đặt máy vào vị trí vận hành; đặc biệt sau giai đoạn chạy rà hay sau một thời gian vận hành nhất định, máy phải được điều chỉnh để đạt độ chính xác và duy trì khả năng làm việc lâu dài. Như vậy khả năng điều chỉnh có tác động trực tiếp tới độ tin cậy. Để sản phẩm có khả năng điều chỉnh, người thiết kế phải cân nhắc và đưa các yếu tố này vào ngay từ giai đoạn thiết kế.

Các chi tiết, cụm có nhu cầu điều chỉnh là trục chính (khe hở của gối đỡ), các rãnh trượt, băng trượt, bộ truyền động đai, xích (độ căng của các dây đai, xích,… ), cụm trục của máy cán, máy in,… Các thông số quyết định đến tính năng làm việc của máy như cân bằng, điện áp, cường độ dòng điện, tốc độ vòng quay, lưu lượng, áp suất thuỷ lực,… nhìn chung, các thông số này cần được điều chỉnh nằm trong một phạm vi đã định để đảm bảo đặc tính làm việc của thiết bị, hệ thống.

Untitled

Hình 1: Bộ điều chỉnh cơ và khí nén

          Tuy vậy trong quá trình thiết kế, tùy theo từng loại sản phẩm, yêu cầu của khách hàng và điều kiện làm việc cụ thể, người kỹ sư phải cân nhắc để quyết định sao cho các nhu cầu điều chỉnh đều được đáp ứng, nhưng số lượng điều chỉnh phải là nhỏ nhất, để không làm tăng độ phức tạp của sản phẩm. Các cơ cấu điều chỉnh phải thỏa mãn yêu cầu điều chỉnh cả về thông số và giá trị. Ví dụ điều chỉnh điện áp nguồn cho máy công cụ cần độ phân giải là 1V, cho một vi mạch là 1 mV và nhỏ hơn,…

          Bảng 1: Bảng câu hỏi của nguyên tắc khả năng điều chỉnh

TT

Yếu tố đánh giá

Không

1

Có xác định các chi tiết, cụm cần điều chỉnh trong lắp ráp chưa?

 

 

2

Những cơ cấu chịu mòn và hư hại cơ học trong khi sử dụng có được thiết kế để điều chỉnh chưa?

 

 

3

Có thiết kế sao cho các chi tiết, cụm có nhu cầu điều chỉnh có thể điều chỉnh được chưa?

 

 

4

Có thiết kế sao cho các thông số của máy có nhu cầu điều chỉnh có thể điều chỉnh được chưa?

 

 

5

Kết quả điều chỉnh có đo được không? Độ phân giải của số đo cần điều chỉnh có đáp ứng được yêu cầu điều chỉnh không?

 

 

6

Có xác định các dụng cụ cần cho điều chỉnh chưa?

 

 

7

Các vị trí sử dụng cho điều chỉnh và đo trong khi điều chỉnh có được tính đến trong thiết kế chưa?

 

 

8

Các cơ cấu điều chỉnh có đầy đủ và phù hợp với yêu cầu điều chỉnh không?

 

 

9

Các điểm thử nghiệm của máy có được sử dụng để kiểm tra khi điều chỉnh không?

 

 

Phạm Ngọc Tuấn – Hoàng Trần Trung Tín

*

*

Top