Các nguyên tắc DFR – Nguyên tắc đảm bảo làm nguội

Làm nguội là biện pháp chủ yếu để giảm biến dạng nhiệt, một yếu tố ảnh hưởng đến độ chính xác, cứng vững của thiết bị. Biến dạng nhiệt sinh ra do tác động nhiệt của môi trường và do chính sự hoạt động của các cơ cấu trong thiết bị gây nên.

          Trong quá trình vận hành, sự thay đổi nhiệt độ, chênh lệch nhiệt độ quá lớn giữa các bộ phận máy làm ảnh hưởng rất lớn đến độ chính xác hình học, độ chính xác chuyển động, độ cứng vững,… Nguồn phát nhiệt thông thường là ổ trục, hộp tốc độ, hệ thống thuỷ lực, sống trượt, phoi nóng, động cơ điện v.v… Để giảm biến dạng nhiệt sinh ra khi gia công, vận hành thiết bị, làm tăng tuổi thọ của trang bị, dụng cụ, đồ gá, chúng ta cố gắng đưa các nguồn phát sinh nhiệt ra ngoài máy, trước tiên là hộp tốc độ và hệ thống thuỷ lực và dùng hệ thống làm nguội. Những vùng cần làm nguội trên thiết bị là tủ điện, bảng điều khiển kỹ thuật số, hệ thống thuỷ lực, khí nén, vùng gia công sản phẩm,…

16012202

Hình 1: Trang bị làm nguội

Đối với máy công cụ việc đưa chất lỏng trơn nguội tưới vào vùng cắt có tác dụng góp phần nâng cao tuổi thọ của máy, của dụng cụ cắt, đồng thời nâng cao được năng suất của máy, nâng cao chất lượng của bề mặt chi tiết gia công.

          Lựa chọn chất làm nguội phụ thuộc vào vật liệu của chi tiết gia công và vào phương pháp gia công. Các dung dịch làm nguội có khi đảm nhiệm việc làm nguội là chủ yếu, có khi lại làm nhiệm vụ bôi trơn. Một dung dịch có tác dụng làm nguội tốt, khi tỷ nhiệt và khả năng dẫn nhiệt cao, ứng suất bề mặt nhỏ. Dung dịch có tác dụng bôi trơn tốt, khi độ nhớt của chất lỏng thay đổi ít khi nhiệt độ thay đổi; có khả năng tạo thành màn bôi trơn, hấp phụ vững chắc vào bề mặt cần bôi trơn.

Yêu cầu chủ yếu đối với dung dịch làm nguội là không làm gỉ chi tiết máy, làm hư hỏng các lớp sơn, đồng thời không tạo nên những mùi khó chịu. Các thiết bị như máy phay lăn răng, máy xọc bao hình,… sử dụng dung dịch làm nguội là dầu nhờn.

Không khí cũng được sử dụng để làm nguội. Các tủ điện, bộ nguồn,… cần được gắn quạt làm mát. Các bộ xử lý NC, CNC cần được hoạt động trong phạm vi môi trường đã thiết kế (nhiệt độ, độ ẩm, rung động,…). Đối với máy công cụ, khí nén được dùng chủ yếu là khi khoan sâu, vì ngoài nhiệm vụ làm nguội, nó còn có chức năng tải phoi.

Bảng 1: Bảng câu hỏi của nguyên tắc đảm bảo làm nguội

TT

Yếu tố đánh giá

Không

1

Có xác định các nguồn tự phát nhiệt bên trong hệ thống chưa?

 

 

2

Có xác định các nguồn nhiệt từ môi trường có thể ảnh hưởng đến hệ thống chưa?

 

 

3

Có biện pháp cách ly các nguồn phát nhiệt chưa?

 

 

4

Có xác định những bộ phận nào phải làm nguội trong quá trình vận hành chưa?

 

 

5

Có lựa chọn chất làm nguội là nước, khí, hay dầu chưa? Có phải dùng chất làm nguội đặc biệt không?

 

 

6

Có bộ phận nào của máy bị chất làm nguội gây hư hại không?

 

 

7

Có loại bỏ các chất làm nguội gây mùi khó chịu hay độc hại chưa?

 

 

8

Có kết hợp bôi trơn và làm nguội ở những nơi có thể chưa?

 

 

Phạm Ngọc Tuấn – Hoàng Trần Trung Tín

*

*

Top